zaterdag 1 maart 2008

Versschen

Kleine verscheidenheden
Wie kan aanvullen? Een andere vindplaats, suggesties voor de woordverklaring, iets meer over de historische context?

Adriaen Loonis, schepen Brugs Vrije, reist op 9 november af naar de quartieren van Watervliet en Cadsandt ‘omme aldaer in also verre alst doendel[ijck] ware te doen versschen ende recouvreren diversche polders diere gheiondeert waeren byder laetsten vloet, voor 10 dagen, 18-0-0
> Brugge, Rijksarchief, Brugse Vrije, reg. 271, rek. 1531-32 (of 32-33?), f. 39r

Spelonck

Kleine verscheidenheden
Wie kan aanvullen? Een andere vindplaats, suggesties voor de woordverklaring, iets meer over de historische context?

Het voorgebod met betrekking tot de vorselijke moeren in Vlaanderen uit 1539 bepaalt (XXI) dat niemand schepen mag laten liggen in het moer boven den boomen ofte den speloncken, als ze met met een slot zijn afgesloten. Daar staat een boete van 3 £ parisis op. Evenmin is het toegelaten te varen in het moergebied of turf te laden vooraleer de boomen ofte speloncken ontsloten zullen zijn. Daar staat een gelijkaardige boete op. Op andere plaatsen in dit voorgebod (ed. B. Augustijn, De veenontginning (12e-16e eeuw), Beveren, 1999, 161-166) is er sprake van drayboomen ofte brugghen. Draaibomen is in Waasland/Meetjesland het equivalent voor balie (Magda Devos, Bouwlandtermen …)
[Spelonk hier wellicht in betekenis van afsluiting of hekken]. In Mln.> spelonke of spelunke, van het Latijn> speluncus

Bueltonne

Kleine verscheidenheden
Wie kan aanvullen? Een andere vindplaats, suggesties voor de woordverklaring, iets meer over de historische context?

Joos Lomiet wordt 0-36-8 betaald uit stadskas (ordon. college) van Brugge voor aankoop, levering en vrachtkosten van een bueltonne Rynschen most, geschonken en verzonden aan de gouverneur van Vlaanderen, de graaf van Roeulx.
BRUGGE, Stadsarchief, SR 1547-48, f. 92v

Kleine verscheidenheden

Kleine verscheidenheden is een bijzondere rubriek in het tijdschrift. Vanaf zijn ontstaan heeft Biekorf alle aandacht gegeven aan de historische lexicografie van de Vlaamse taal. Antoon Viaene gaf dit vorm in een aparte rubriek, waarvan hij de titel, Kleine verscheidenheden, stilzwijgend had ontleend aan de Brugse taalkundige Edward Gailliard.

Vanaf 2008 willen we deze rubriek opnieuw tot leven wekken. Kleine verscheidenheden wil een platform zijn voor het inventariseren, verklaren en contextualiseren van minder bekende of onbekende woorden en woordgroepen (al dan niet in MNW en WNT). Van belang zijn dus de vindplaatsen van het woord en de taal- en historische context.

Nooit eerder lazen, transcribeerden, onderzochten zovele mensen oude Vlaamse teksten, uitgegeven maar vooral onuitgegeven bronnen in archieven en bibliotheken. Als een klein gedeelte van de taalschat die dat oplevert kan worden vastgelegd in deze rubriek, dan is het opzet geslaagd. En waarom zouden deze lemma's niet kunnen worden opgebouwd met de inbreng van verschillende vorsers (genealogen, heemkundigen, taalkundigen, historic, enz.)?

Dit is met andere woorden een oproep aan al wie oude teksten uit westelijk Vlaanderen leest. Signaleer interessante woorden, bouw mee aan de lemma's die op stapel staan.

Hanezangwedstrijden

Vraagwinkel 2008-1. - Zijn er geschreven en andere bronnen over ‘hanenzangwedstrijden’ die dateren van vóór de Tweede Wereldoorlog? De ‘krieleniers’ die met hun krielhaantjes of andere hanen deelnemen aan dergelijke hanenzangwedstrijden, zijn verwant met de ‘vinkeniers, die beter bekend zijn en waarvan de geschiedenis werd onderzocht. Toch waren er zeker al in het begin van de vorige eeuw hanenzangwedstrijden. Voor Waregem is het bestaan in de jaren 1930 bekend van de ‘Blijmoedige Kraaiers’, een vereniging die ondermeer wedstrijden organiseerde in ’t Leeuwke. B.D. Waregem

Poortersgelden

Vraagwinkel 2008-1. - Poorters van Nieuwpoort betaalden zoals elders in 15de eeuw een poortersrecht, hier 3 £ indien het poorterschap gekocht werd, en 9 sch. indien het verworven werd door o.m. huwelijk. In de stadsrekeningen vinden we evenwel geen poortersgelden bij de inkomsten geboekt, niet op naam van de poorters, en niet als geglobaliseerde rekenpost.
Was dit ook zo in andere steden en wat gebeurde er dan met deze inkomsten uit het poortersrecht? J. Jore

'Cercle de Polymnie'

Vraagwinkel 2008-1. - In 1809 bestond er in Brugge een Cercle de Polymnie. Wat was het doel van deze vereniging? Wanneer gesticht en wanneer verdwenen? LVA